Z początkiem 2026 roku wchodzą w życie nowe zasady polskiej ortografii. To pierwsza tak szeroka reforma od lat 30. XX wieku, ale – jak podkreślają językoznawcy – nie ma charakteru rewolucyjnego. Jej głównym celem jest uproszczenie przepisów, ujednolicenie zapisu i eliminacja wyjątków, które przez lata budziły wątpliwości.
Dla Wrocławia i Dolnego Śląska zmiany są szczególnie widoczne, bo dotyczą nazw mieszkańców, obiektów miejskich oraz miejsc dobrze znanych z codziennego funkcjonowania miasta.
Wrocławianie – oficjalnie wielką literą
Jedną z najbardziej zauważalnych zmian jest pisownia nazw mieszkańców miast, osiedli i wsi wielką literą.
Od 1 stycznia 2026 roku poprawne formy to m.in.:
- Wrocławianin, Wrocławianie
- Szczepinianin, Ołbinianin
- Domasławianin
Nowa zasada ujednolica zapis nazw mieszkańców miejscowości z nazwami mieszkańców państw czy regionów (Polak, Europejczyk). W praktyce porządkuje to zapis, który dotąd bywał niekonsekwentny i sprawiał problemy nawet osobom dobrze obeznanym z zasadami języka.
Most Grunwaldzki i Park Szczytnicki – porządek w nazwach miejskich
Duże zmiany obejmują również nazwy obiektów w przestrzeni publicznej. Od 2026 roku oba człony takich nazw zapisujemy wielką literą.
We Wrocławiu będą to m.in.:
- Most Grunwaldzki
- Plac Grunwaldzki
- Park Szczytnicki
- Bulwar Dunikowskiego
- Aleja Wielkiej Wyspy
Wyjątkiem pozostaje wyraz „ulica”, który nadal zapisujemy małą literą: ulica Świdnicka, ulica Piłsudskiego.
Zmiana ta odpowiada naturalnej intuicji użytkowników języka i eliminuje jedną z najczęściej popełnianych pomyłek w nazwach miejskich.
Lokale, instytucje, miejsca kultury – wielkie litery bez wyjątków
Nowe zasady wprowadzają również jednolity zapis nazw lokali usługowych, gastronomicznych i kulturalnych.
Poprawne formy to m.in.:
- Kino Nowe Horyzonty
- Kawiarnia Literacka
- Restauracja Bella Storia
- Karczma Rzym
Wielką literą zapisujemy wszystkie istotne człony nazwy, z wyjątkiem przyimków i spójników. Zmiana ta porządkuje zapis nazw własnych, które dotąd bywały zapisywane niejednolicie.
Mniej wątpliwości przy „nie-”
Reforma upraszcza także jedne z najbardziej problematycznych zasad:
- „nie-” z imiesłowami odmiennymi zapisujemy zawsze łącznie:
niepalący, niepijący, nieklasyfikowany - „nie-” z przymiotnikami i przysłówkami zapisujemy łącznie we wszystkich stopniach:
niemiły, niemilszy, nienajmilszy
Zniesienie wyjątków oznacza, że nie trzeba już analizować znaczenia zdania, by wybrać poprawny zapis.
Solaris, Moderus, Ford – zawsze wielką literą
Nowe zasady ujednolicają również zapis nazw marek i pojedynczych egzemplarzy produktów.
Od 2026 roku poprawne będą zapisy:
- samochód marki Ford
- pod blokiem zaparkował czerwony Ford
- na trasę wyjechał nowy Solaris
Zmiana eliminuje dotychczasowe rozróżnienie, które często prowadziło do niekonsekwencji.
Jak będą wprowadzane zmiany?
Nowe zasady:
- obowiązują od 1 stycznia 2026 roku,
- media i wydawnictwa mają stosować je od razu,
- egzaminy szkolne objęte są pięcioletnim okresem przejściowym – do 2030 roku dopuszczalne będą stare i nowe formy,
- w przestrzeni miejskiej (np. tabliczki) zmiany będą wprowadzane stopniowo.
Gdzie sprawdzić pełną listę zmian?
Pełne, oficjalne zasady wraz z dokładnymi przykładami zostały opublikowane przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN w dokumencie „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. To jedyne obowiązujące źródło zasad ortograficznych od 1 stycznia 2026 roku.
W razie wątpliwości warto korzystać z:
- oficjalnych Zasad pisowni i interpunkcji polskiej publikowanych przez Radę Języka Polskiego,
- poradni językowych, w tym Telefonicznej Poradni Językowej Uniwersytetu Wrocławskiego,
- poradni PWN.
Zmiany bez rewolucji
Nowa ortografia ma przede wszystkim uprościć codzienne pisanie i ograniczyć liczbę wątpliwości. We Wrocławiu będzie to widoczne na co dzień – w nazwach mostów, parków, osiedli i w sposobie zapisu samych mieszkańców miasta.
To porządkowanie zasad, które w wielu przypadkach i tak funkcjonowały już w praktyce. Od 2026 roku stają się po prostu oficjalne.
