Wrocław znowu zaskoczył. Tym razem nie nowym krasnalem ani muralem, lecz… gigantycznym szczurem, który stanął tuż przed kampusem Uniwersytetu SWPS. Pomnik odsłonięto 8 października 2025 roku, dokładnie w dniu inauguracji roku akademickiego. Nie jest to zwykła atrakcja turystyczna – to hołd dla zwierząt, które oddały życie w imię nauki, oraz symbol refleksji nad etyką badań naukowych.
📍 Pomnik szczura, Uniwersytet SWPS Wrocław
- Adres: ul. Ostrowskiego 30B
- Data odsłonięcia: 8 października 2025
- Symbol: hołd dla zwierząt laboratoryjnych i refleksja nad etyką w nauce
Niepozorny bohater z wielkim przesłaniem
Pomnik nie powstał z inicjatywy władz uczelni, lecz samych studentów psychologii, którzy w pełni sfinansowali jego budowę. Ich celem było stworzenie miejsca, które skłania do refleksji nad granicami badań naukowych i przypomina, że rozwój wiedzy często ma swoją cichą, nie zawsze wygodną cenę.
Wrocław słynie z setek uśmiechniętych krasnali, ale tym razem na uczelnianym dziedzińcu stanął symbol powagi i wdzięczności – szczur, który reprezentuje miliony zwierząt wykorzystywanych w eksperymentach.
Barnabus – szczur, który zapłacił życiem za odkrycie
Na tablicy pod pomnikiem widnieje napis „dla Barnabusa”, co odnosi się do jednego z najbardziej znanych przypadków w historii psychologii eksperymentalnej.
Barnabus uczestniczył w badaniach nad mechanizmami przyjemności. Naukowcy sprawdzali, czy zwierzę potrafi samo „nagradzać się” za pomocą impulsów elektrycznych. Szczur nauczył się obsługiwać urządzenie tak skutecznie, że nie przestawał naciskać przycisku, aż jego organizm nie wytrzymał.
To drastyczna, ale prawdziwa historia, która dziś służy jako ostrzeżenie przed granicami naukowych ambicji. Pomnik przypomina, że za każdym eksperymentem stoją nie tylko naukowcy, ale i zwierzęta, które zapisały się w historii w sposób, o jakim nigdy nie miały pojęcia.
Eksperyment nadziei – lekcja, którą warto zapamiętać
Pomnik nawiązuje też do słynnego eksperymentu nadziei. Badacze sprawdzali, jak długo szczury będą walczyć o życie w wodzie. Te, które wcześniej zostały uratowane i ponownie wrzucone do pojemnika, potrafiły pływać nawet kilkadziesiąt godzin dłużej niż zwierzęta bez wcześniejszego doświadczenia.
Wynik był zaskakujący: nadzieja potrafiła dosłownie podtrzymać życie. Choć badanie dziś budzi sprzeciw etyczny, pozwoliło lepiej zrozumieć mechanizmy motywacji i wytrwałości, także u ludzi.
Wrocławski szczur inny niż wszystkie
Miasto często bywa nazywane „stolicą krasnali i szczurów”, ale ten jeden gryzoń wyróżnia się znaczeniem. Nie symbolizuje miejskiej plagi, lecz mądrość, wdzięczność i refleksję nad rolą zwierząt w nauce.
Profesorowie podkreślają, że pomnik to szczur, którego warto polubić. Nie jest zwykłym miejskim szkodnikiem, lecz naukowym bohaterem, który pomaga ludziom zrozumieć mechanizmy psychiki. Choć niektórzy mogą dostrzec w nim atrakcję turystyczną, jego przesłanie jest dużo głębsze.
Jeśli będziesz we Wrocławiu, warto zatrzymać się przy ul. Ostrowskiego 30B i zobaczyć na własne oczy ten niezwykły symbol wiedzy, wdzięczności i odpowiedzialności.
